Wyniki II edycji konkursu na najlepsze prace licencjacką i magisterska z wykorzystaniem historii mówionej

Konkurs na najlepsze prace

Miło nam poinformować o wynikach II edycji konkursu na najlepsze prace licencjacką i magisterską z wykorzystaniem historii mówionej, zorganizowanego przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” i Polskie Towarzystwo Historii Mówionej pod patronatem „Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej”

Celem Konkursu było wyłonienie wyróżniających się prac licencjackich i magisterskich, obronionych pomiędzy 1 października 2021 roku a 30 września 2022 roku, których autorzy:

  • świadomie zastosowali w swoich badaniach metodę historii mówionej, sięgnęli do relacji świadków historii – zarówno wywołanych samodzielnie na potrzeby pracy, jak i zdeponowanych w kolekcjach archiwalnych,
  • dokonali ich głębokiej analizy źródłowej, nie poprzestając na wykorzystaniu cytatów jedynie dla zilustrowania omawianych zagadnień,
  • wykazali się znajomością i zrozumieniem literatury naukowej z obszaru historii mówionej.

W tegorocznej edycji konkursu zgłoszonych zostało sześć prac, wszystkie licencjackie.

Kapituła konkursowa w składzie: dr Marcin Jarząbek (przewodniczący), dr Katarzyna Bock-Matuszyk, dr hab. Dobrochna Kałwa, dr hab. Marta Kurkowska-Budzan, Marek Szajda i dr hab. Katarzyna Waniek, podjęła decyzję o przyznaniu:

* I nagrody w kategorii praca licencjacka Zuzannie Newbery za pracę pt. Dzieciństwo w cieniu wojny i powojnia. Wspomnienia odchodzącego pokolenia, napisaną pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Lubańskiej na Uniwersytecie Warszawskim

Kapituła zwróciła szczególną uwagę na dużą świadomość metodologiczną autorki, empatyczne podejście do rozmówców i umiejętne łączenie osobistego doświadczenia terenu badawczego z interpretacją uzyskanego w nim materiału. Autorka wykazała się erudycją oraz umiejętnym zastosowaniem kategorii badawczych, wykorzystując do tego literaturę fachową spoza swojej wiodącej dyscypliny naukowej. Dodatkowym atutem pracy jest piękna polszczyzna i staranna redakcja tekstu.

* II nagrody w kategorii praca licencjacka: Małgorzacie Słowikowskiej za pracę pt. Świat wyrwany z PRL-owskiej bylejakości. Stadnina Koni Liski w drugiej połowie XX wieku, napisaną pod kierunkiem dr. Marcina Jarząbka na Uniwersytecie Jagiellońskim

Kapituła doceniła tu w szczególności umiejętne wykorzystanie zarejestrowanych 14 relacji na temat początków, warunków pracy i osiągnięć stadniny koni w Liskach. Cytaty bardzo dobrze ilustrują opisywane zagadnienia, a część z wywiadów została poddana analizie (co nie jest regułą, szczególnie w pracach licencjackich). Na uwagę zasługuje również fakt, że przeprowadzone rozmowy mają pogłębiony charakter, dotykają tematów ważnych dla świadków historii, wychodząc poza opis prozaicznych czynności. Atutem pracy jest także sprawne zastosowanie ilustracji (w liczbie 17), a także dostrzegalna pasja autorki oraz jej wrażliwość badawcza.

* Wyróżnienia: Igorowi Fedorowiczowi za pracę pt. Spór o cerkiew. Konflikt lokalnych tożsamości w społeczności leżachowskiej, napisaną pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Lubańskiej na Uniwersytecie Warszawskim

Kapituła szczególną uwagę zwróciła na umiejętne przedstawienie lokalnych konfliktów, których tłem jest tożsamość oraz stosunek do dziedzictwa kultury. Również na bibliografię zawierającą liczne pozycje z zakresu antropologii kulturowej i odniesienia do historii mówionej.

Uroczyste wręczenie nagród, połączone z prezentacją przez laureatów zwycięskich prac oraz z dyskusją naukową, odbędzie się 23 listopada 2022 roku w Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu i będzie transmitowane w mediach społecznościowych Organizatorów.

Świadectwa wojenne – metodologia i etyka

W odpowiedzi na pojawiające się pytania publikujemy wytyczne dot. metodologii i etyki wypracowane przy realizacji projektu badawczo-dokumentacyjnego „24.02.2022, 5 rano: Świadectwa wojny”. Zachęcamy wszystkich badaczy historii mówionej, a zwłaszcza osoby prowadzące wywiady z ofiarami konfliktów zbrojnych, do zapoznania się z nimi. Dokument można pobrać na dole strony.

Poniżej opis wytycznych przygotowany przez ich autorów:

Napaść Rosji na niezależną Ukrainę, zbrodnie rosyjskie popełniane na terenach okupowanych i konieczność opuszczenie kraju przez miliony mieszkańców Ukrainy to wydarzenia bezprecedensowe w powojennej historii Europy. Naturalną reakcją badaczy, pracowników organizacji pozarządowych i instytucji kultury jest chęć nie tylko bezpośredniego niesienia pomocy, ale również dokumentowania doświadczenia wojny i uchodźstwa. Inicjatywy badawcze i dokumentacyjne pojawiły się niemal od razu po wybuchu wojny, przybrały zaś na sile w momencie ujawnienia rosyjskich zbrodni w Mariupolu, Buczy i innych podkijowskich miejscowościach.

Rola tego typu działań jest niezmiernie ważna, jednak spełniają one kryteria badań o podwyższonym ryzyku (higher-risk research) wg. rekomendacji Komisji Europejskiej (Ethics in Social Science and Humanities 2018, 7.4.), a badani zaliczają się jednoznacznie do kategorii populacji „podatnych na zranienie” czy „kruchych” (vulnerable). Stąd też podczas prac dokumentacyjnych należy poświęcić szczególną uwagę kwestiom metodologii, etyki i bezpieczeństwa – rozmówców, badaczy i zebranych danych.

W niniejszym dokumencie proponujemy ogólne wytyczne dotyczące tych kwestii. Proponowane standardy wypracowane zostały na potrzeby realizowanego od połowy marca br. projektu „24.02.2022, 5 rano: Świadectwa wojny”, i są efektem wspólnego namysłu członków międzynarodowego zespołu projektowego, naszych pierwszych doświadczeń oraz zastosowania się do sugestii dwóch niezależnych komisji opiniujących projekt: Komisji ds. Etyki Instytutu Filozofii i Socjologii PAN oraz Ethical Board na Uniwersytecie w Luksemburgu. Ponieważ powstały one w oparciu o doświadczenia dużego projektu badawczego, część z nich może w mniejszym stopniu odnosić się do niewielkich inicjatyw dokumentacyjnych. Mamy jednak nadzieję, że okażą się wsparciem i punktem odniesienia dla wszystkich inicjatyw podejmowanych w sferze dokumentowania wydarzeń będących skutkiem wojny na Ukrainie.

[W niniejszym dokumencie kursywą przedstawiamy konkretne zastosowane przez nas w projekcie rozwiązania].

Inicjatorem projektu badawczo-dokumentacyjny „24.02.2022, 5 rano: Świadectwa wojny” było Centrum Historii Miejskie ze Lwowa, które już w pierwszych dniach wojny przystąpiło do dokumentowania ukraińskiego doświadczenia wojny. W Polsce skupia się ona na przeprowadzaniu wywiadów jakościowych z ukraińskimi uchodźcami i realizowany jest przez Instytut Filozofii i Socjologii PAN, we współpracy z Polskim Towarzystwem Historii Mówionej, University of St Andrews (Szkocja) oraz Uniwersytetem w Luksemburgu.  Wywiady nagrywane w Polsce będą archiwizowane w Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN.

Świadectwa wojny – metodologia i etyka (plik .pdf)